Homo Politicus et Homo Academicus

Στις 21 Μαρτίου 2008 οι ηγέτες της ελληνοκυπριακής και τουρκοκυπριακής κοινότητας αποφάσισαν τη σύσταση ομάδων εργασίας και τεχνικών επιτροπών οι οποίες θα πρέπει να παραγάγουν έργο σε τρεις μήνες. Τα αποτελέσματα αυτής της διαδικασίας θα αξιολογηθούν από τους δύο ηγέτες, οι οποίοι δεσμεύτηκαν να αρχίσουν απευθείας διαπραγματεύσεις.

Αυτή η συμφωνία αποτυπώνει τα όρια της ευελιξίας των δύο ηγετών. Από τη μια, ο κ. Χριστόφιας θεωρεί ότι η επανέναρξη απευθείας συνομιλιών δεν χρειάζεται να βασιστεί σε μια συγκεκριμένη μορφή προετοιμασίας. Αρκεί να υπάρξει μια σύντομη περίοδος προετοιμασίας. Από την άλλη, ο κ. Ταλάτ εμφανίστηκε να μην απαιτεί την έναρξη απευθείας διαπραγματεύσεων χωρίς οποιανδήποτε μορφή προετοιμασίας. Σίγουρα ο κ. Χριστόφιας έδειξε διάθεση περισσότερης ευελιξίας. Η αρχική του θέση ήταν η υλοποίηση της συμφωνίας της 8^ης Ιουλίου, η οποία επιδιώκει τη γεφύρωση του χάσματος ανάμεσα στις θέσεις των δύο πλευρών και τη δημιουργία κλίματος εμπιστοσύνης προκειμένου να αρχίσουν απευθείας συνομιλίες. Η νέα συμφωνία προβλέπει απλώς μια περίοδο προετοιμασίας και έναρξης απευθείας διαπραγματεύσεων, ανεξάρτητα από την ποιότητα και ποσότητα του έργου των σχετικών ομάδων και επιτροπών. Η αρχική θέση του κ. Ταλάτ ήταν η έναρξη διαπραγματεύσεων στη βάση του σχεδίου Ανάν και μιας σειράς άλλων παραδοχών για τις πραγματικότητες επί του εδάφους (π.χ. ύπαρξη δύο κρατών). Η συμφωνία υπονοεί ότι οι απευθείας διαπραγματεύσεις θα αρχίσουν χωρίς προϋποθέσεις. Οι δύο πλευρές θα μπορούν να θέσουν τις θέσεις τους κατά τη διάρκεια αυτών των συνομιλιών.

Το επόμενο διάστημα η ελληνοκυπριακή πλευρά θα αντιμετωπίσει τρεις βασικές προκλήσεις: Πρώτο, τον καθορισμό και την οργάνωση της ατζέντας και των όρων εντολής των ομάδων εργασίας και των τεχνικών επιτροπών, έτσι ώστε να δημιουργηθούν οι προϋποθέσεις οικοδόμησης μέτρων εμπιστοσύνης, από τη μια, και γεφύρωσης του χάσματος ανάμεσα στις δύο πλευρές όσον αφορά την ουσία του Κυπριακού σε ζωτικά θέματα (συνταγματικό, περιουσιακό, οικονομία και ασφάλεια), από την άλλη. Δεύτερο, σε περίπτωση δυστοκίας στον καθορισμό του αριθμού και της ατζέντας των σχετικών ομάδων και επιτροπών, η ελληνοκυπριακή πλευρά θα πρέπει να αποφασίσει κατά πόσο θα υποστηρίξει την έναρξη των εργασιών αυτών που θα είναι έτοιμες ή κατά πόσο θα ζητήσει παράταση χρόνου. Είναι πιθανόν η τουρκοκυπριακή πλευρά να μην συμφωνήσει με την ελληνοκυπριακή πλευρά στον αριθμό των σχετικών ομάδων και επιτροπών ή στους όρους εντολής τους. Τρίτο, πρέπει να εξεταστεί το ενδεχόμενο οι σχετικές ομάδες και επιτροπές να μην αποδώσουν μέσα σε τρεις μήνες παραγωγικό έργο ικανό να υποβοηθήσει την προετοιμασία των απευθείας διαπραγματεύσεων. Η συμφωνία προβλέπει μεν την αξιολόγηση των αποτελεσμάτων, αλλά οι δύο πλευρές δεσμεύτηκαν να αρχίσουν διαπραγματεύσεις ανεξάρτητα από την ποσότητα και την ποιότητα του έργου που θα παραχθεί.

Με τη νέα συμφωνία, η ελληνοκυπριακή πλευρά δεσμεύεται να μπει σε απευθείας διαπραγματεύσεις, χωρίς οποιαδήποτε ασφαλιστική δικλίδα ως προς το περιεχόμενο, τους όρους διεξαγωγής και την εξέλιξή τους. Εάν ο στόχος ήταν να κερδίσει τις εντυπώσεις και να δείξει ευελιξία, τότε σίγουρα έχει κερδίσει (στον βαθμό που έχει κερδίσει και η τουρκοκυπριακή πλευρά). Εάν ο στόχος ήταν η προώθηση μιας διαδικασίας επίλυσης του Κυπριακού, η οποία να έχει προϋποθέσεις επιτυχίας, τότε πήρε ένα μεγάλο ρίσκο (σίγουρα μικρότερο από αυτό που πήρε η τουρκοκυπριακή πλευρά).